Cytologia – co to za badanie i jak czytać wynik?

Czym jest cytologia

Podczas badania lekarz pobiera niewielką próbkę komórek z powierzchni szyjki macicy i z kanału szyjki. Próbka trafia do oceny pod mikroskopem, gdzie sprawdza się, czy komórki wyglądają prawidłowo.

Cytologia nie wykrywa wirusa. Pokazuje skutek – czyli to, czy w komórkach zaszły już zmiany. To rozróżnienie ma znaczenie przy czytaniu wyników i wracamy do niego niżej.

Jak przebiega badanie

Pobranie materiału odbywa się podczas zwykłego badania ginekologicznego, na fotelu. Lekarz zakłada wziernik i pobiera komórki miękką szczoteczką.

Samo pobranie trwa kilkanaście sekund. Większość pacjentek określa je jako nieprzyjemne, ale nie bolesne – bywa odczuwane jak krótki ucisk. Po badaniu może pojawić się niewielkie plamienie, które mija samo.

Nie wymaga znieczulenia i nie wyklucza z normalnego dnia.

Jak się przygotować

Zwykle zaleca się, by badanie odbyło się poza krwawieniem miesiączkowym, najlepiej kilka dni po jego zakończeniu. Na jeden–dwa dni przed badaniem odradza się współżycie oraz stosowanie globulek, leków dopochwowych i irygacji – mogą zaburzyć obraz komórek.

Jeśli masz wątpliwości co do terminu, zapytaj przy umawianiu wizyty. Lepiej przełożyć badanie o kilka dni niż powtarzać je z powodu nieczytelnej próbki.

Jak często powtarzać cytologię

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Częstotliwość zależy od wieku, dotychczasowych wyników, tego, czy równolegle wykonywany jest test na HPV, oraz od indywidualnych czynników ryzyka. Ustala ją lekarz i to jego zalecenie obowiązuje, a nie ogólna reguła z internetu.

Jedna zasada sprawdza się zawsze: badanie wykonywane regularnie jest warte więcej niż badanie wykonane raz, bardzo dokładnie.

Jak czytać wynik

Wynik opisuje się według ustandaryzowanej klasyfikacji, dlatego na druku zobaczysz skróty, a nie zdania. Nie próbuj ich samodzielnie tłumaczyć – stają się zrozumiałe dopiero w zestawieniu z wiekiem, historią badań i ewentualnym wynikiem testu HPV.

Jedna rzecz jest warta zapamiętania: nieprawidłowy wynik nie oznacza nowotworu. W większości przypadków chodzi o zmiany niewielkiego stopnia, które potrafią cofnąć się samoistnie. Wynik jest informacją, że warto przyjrzeć się sprawie bliżej – niczym więcej i niczym mniej.

Co dalej po nieprawidłowym wyniku

Postępowanie zależy od rodzaju zmian. Najczęściej oznacza powtórzenie badania po określonym czasie albo badanie uzupełniające, które pozwala obejrzeć szyjkę dokładniej.

Decyzję podejmuje lekarz na podstawie całości obrazu. Najgorszą reakcją jest odłożenie wyniku do szuflady i powrót do tematu za dwa lata.

Cytologia a test na HPV

To dwa różne badania, które często bywają mylone. Cytologia pokazuje, czy doszło już do zmian. Test na HPV odpowiada na pytanie, czy wirus jest obecny.

Można być nosicielką wirusa HPV przy zupełnie prawidłowej cytologii – i odwrotnie. Dlatego w części sytuacji wykonuje się oba badania, a o tym, które i kiedy, decyduje lekarz.

Szczepienie przeciw HPV również nie zwalnia z cytologii, bo nie obejmuje wszystkich typów wirusa. Te trzy rzeczy – szczepienie, cytologia i reagowanie na wyniki – uzupełniają się nawzajem.

Gdzie wykonasz cytologię u nas

Cytologię szyjki macicy wykonujemy podczas wizyty ginekologicznej, razem z badaniem i – w razie wskazań – USG. Wizyty umawiamy telefonicznie, rozmowa i dokumentacja są w języku polskim.

Źródła

Treść przygotowana na podstawie publicznie dostępnych materiałów instytucji zdrowia publicznego:

• pacjent.gov.pl – profilaktyka raka szyjki macicy
• World Health Organization – Cervical cancer